Grote Markt, Aarschot

Detail uit de Poppkaart met de situering van de Grote Markt profiel werkput 2 Afbeelding van de Grote Markt na de heraanleg waarbij de zuidelijke gevelwand wordt duidelijk benadrukt (www.aarschot.be) De Grote Markt voor de heraanleg (www.hbl.be) De pomp op de Grote Markt (http://picasaweb.google.com)
Looptijd: 
september 2010
Site: 
Grote Markt
Plaats: 
Aarschot
Activiteiten: 
Proefsleuvenonderzoek
Stadskernonderzoek

De stad Aarschot plant in het kader van het stadsvernieuwingsproject de heraanleg van de Markt. De werken zullen voornamelijk oppervlakkig gebeuren, maar er zal wel een regenwaterafvoerleiding voorzien worden. Deze leiding zal gedeeltelijk onder de bestaande wegenis lopen en gedeeltelijk over de huidige parkeerzone.

Gelet op de relatief beperkte oppervlakte die verstoord zal worden, werd beslist door de Vlaamse Overheid, dienst Onroerend Erfgoed, om in de parkeerzone 2 proefputten (grootte 4 x 4 meter) in te planten teneinde er de stratigrafische opbouw te evalueren.

Voorafgaand aan de verdere ontwikkeling en heraanleg van de Grote Markt wenst de stad Aarschot een archeologisch vooronderzoek te laten uitvoeren. Dit om te vermijden dat de werken in een later stadium vertraging zouden oplopen.

Volgens een legende zou de naam Aarschot komen van Arendschot. Het verhaal gaat dat Aurelianus een arend neerschoot, en op de plek waar die vogel neergekomen is, zou Aarschot, of Arendschot, gesticht zijn. De plaats waar de bek van de vogel neergekomen zou zijn heet nu Bekaf. Aarchot is gelegen aan de Demer en werd in 1107 voor het eerst vermeld als Ardescod. De stad Aarschot en omliggend gebied werd op het einde van de 15de eeuw een hertogdom. Hierdoor verwierf de stad heel wat prestige en welvaart. Naast een hertog kende Aarschot echter ook een graaf, die de eigenlijke leiding had.

Resultaten
Datering: 
Vroege middeleeuwen
Late middeleeuwen
Post-middeleeuwen
Samenvatting: 

Op vraag van het Agentschap Ruimte en Erfgoed werd in opdracht van de stad Aarschot op 1 en 6 september 2010 een archeologisch vooronderzoek, zijnde een verkennende prospectie met ingreep in de bodem op de Grote Markt te Aarschot.

De bedreiging van de vooropgestelde werken – namelijk de aanleg van de regenwaterafvoerleiding – en het daarmee gepaard gaande grondverzet, zijn van die aard dat door Ruimte & Erfgoed geadviseerd werd om voorafgaand aan deze werken een archeologisch vooronderzoek te laten uitvoeren. Gelet op de relatief beperkte oppervlakte die verstoord zal worden, werd beslist om in de parkeerzone 2 proefputten (grootte 4 x 4 meter) in te planten teneinde er de stratigrafische opbouw van te kunnen evalueren.

De eerste proefput werd aangelegd onder de parkeerzone vlakbij de monumentale pomp. Opvallend waren de verstoringen door allerlei leidingen en opvullingslagen. Door de aanwezigheid van deze leidingen was het niet mogelijk om de put van 4 x 4 meter overal tot op de moederbodem uit te graven. Ondanks de aanwezigheid van deze leidingen zijn we er toch in geslaagd om aan de oostelijke zijde van deze proefput een profielwand aan de leggen. Dit profiel werd volledig opgeschoond, gefotografeerd, getekend op schaal 1/20 en de verschillende lagen werden afzonderlijk beschreven. Langs deze zijde werd ook een muurtje aangetroffen dat bestond uit zowel baksteen als ijzerzandsteen. Dit muurtje was echter slechts één steenhoogte bewaard gebleven. Verder werd ook een kuilspoor aangetroffen met een donkere humeuze vulling zonder vondstmateriaal.

Proefput 2 werd aangelegd in het noordelijke uiteinde van de voormalige parkeerzone. Ook hier werd al snel duidelijk dat de bodem grotendeels verstoord is door leidingen. Daarenboven werd een oude toezichtsput van de riolering aangetroffen, die 30 tot 50 jaar oud werd geschat. Door de aanwezigheid van twee leidingen en de oude toezichtsput was het ook hier niet mogelijk om de proefput volledig tot op de moederbodem uit te graven. Daardoor werd besloten om aan de westelijke zijde van de proefput – de enige zijde die niet verstoord was – een profielwand aan te leggen. Ook dit profiel werd volledig opgeschoond, gefotografeerd, ingetekend op schaal 1/20 en beschreven. De stratigrafische opbouw toont ons verschillende opvullingslagen, met daaronder de mogelijke restant van een gracht. Deze gracht had een donkerbruine tot zwarte humeuze vulling met een sterk venige geur.

Samenvattend kunnen we dus stellen dat de bodemopbouw van de Grote Markt te Aarschot voornamelijk gekenmerkt wordt door een intense verstoring en vele opvullingslagen. De meeste archeologische resten en lagen zijn hierdoor wellicht verdwenen. Slechts enkele schaarse sporen en lagen zijn bewaard gebleven, waaronder het muurtje S001 dat slechts één steenhoogte bewaard is gebleven en de restant van een mogelijke gracht in proefput 2.

Medewerkers
Projectarcheoloog: